Take Profit (TP) және Stop Loss (SL) — тәуекелді басқару тәсілдері. TP ордері, әсіресе құбылмалы нарықтарда, пайданы бекітуге мүмкіндік береді. Ал SL ордері ықтимал шығындарды шектеуге көмектеседі.
TP/SL ордері, OCO-ордер және шартты ордер арасындағы айырмашылық
TP/SL ордерлері шартты ордерлерге ұқсас, алайда олардың төмендегідей айырмашылықтары бар:
Спот TP/SL қалай жұмыс істейді
TP/SL ордерлерін тікелей ордер аймағынан орналастыру
Сіз TP/SL ордері үшін триггер(іске қосу) бағасын, ордер бағасын (лимиттік ордер) және ордер санын орната аласыз. TP/SL ордері орналастырылған сәтте активтер бұғатталады. Соңғы саудаланған баға алдын ала орнатылған іске қосу бағасына жеткеннен кейін, ағымдағы ордер параметрлеріне сәйкес Лимиттік немесе Нарықтық ордер орналастырылады.
— Нарықтық ордер ең қолайлы қолжетімді нарықтық бағамен бірден орындалады. Барлық нарықтық ордерлер IOC (Дереу немесе Болдырмау) қағидасына бағынады. Нарықтағы өтімділіктің жеткіліксіздігіне немесе баға шектеулеріне байланысты бірден орындала алмайтын ордердің кез келген бөлігі автоматты түрде жойылады.
— Лимиттік ордер ордер кітабына жіберіліп, көрсетілген ордер бағасы бойынша орындалуын күтеді. Егер ең жақсы сатып алу/сату бағасы ордер бағасынан тиімдірек болса, лимиттік ордер ең жақсы сатып алу/сату бағасы бойынша бірден орындалуы мүмкін. Сондықтан трейдерлерге лимиттік ордерлердің орындалуына кепілдік берілмейтінін ескеріп, сақ болу ұсынылады, себебі ол баға қозғалысына және ордер кітабының өтімділігіне байланысты.
Мысал
BTC-нің ағымдағы бағасы 20,000 USDT деп алайық. Төменде әртүрлі іске қосу бағалары мен ордер бағалары бар TP/SL ордерлеріне қатысты бірнеше сценарий берілген.
Лимиттік ордерді орналастырумен бірге алдын ала орнатылған TP/SL ордерлері
Лимиттік ордер орналастырудан бөлек, трейдерлер TP немесе SL ордерлерінің жиынтығын қоса алады. Лимиттік ордер орындалғаннан кейін, TP және SL ордерлері алдын ала орнатылған бағалар мен көрсетілген ордер саны негізінде автоматты түрде орналастырылады.
Бұл тәсіл OCO-ордерлерінің (One-Cancels-the-Other, «бірі екіншісін жояды») логикасына сәйкес келеді, мұнда ордер маржасының тек бір жағы ғана бұғатталады. Трейдерлер бір актив үшін TP және SL ордерлерін бір уақытта нарықтық немесе лимиттік ордер ретінде орналастыра алады. Бір ордердің автоматты түрде жойылуы екіншісін іске қосады. Алайда TP/SL лимиттік ордерлерін орналастыратын трейдерлер мынаны түсінуі керек: сәйкес TP/SL ордері TP/SL лимиттік ордері іске қосылған бойда, тіпті TP/SL лимиттік ордері әлі орындалмаған болса да, бірден жойылады.
Кейбір жағдайларда баға кері серпілсе, TP/SL лимиттік ордерінің бағасы орындалатын деңгейге жетпеуі мүмкін, ал оған сәйкес басқа ордер бұған дейін жойылып қойған болуы мүмкін.
Мысал
A трейдері BTC сатып алу үшін 40,000 USDT бағасымен лимиттік ордер орналастырды. Сонымен бірге ол осы лимиттік ордерге төмендегідей TP/SL параметрлерін алдын ала орнатты:
- Лимиттік ордер бағасы: 40 000 USDT
- Ордер саны: 1 BTC
- Тейк-профит лимиттік ордері: Триггер бағасы 50,000 USDT, ордер бағасы 50,500 USDT
- Стоп-лосс нарықтық ордері: Триггер бағасы 30,000 USDT
BTC бағасы 40,000 USDT-ге жетті деп алайық. Лимиттік ордер орындалады және TP/SL ордері орналастырылады.
1-сценарий: Баға 50,000 USDT-ге көтеріледі. TP ордері іске қосылады және ордер кітабына ордер бағасы 50,500 USDT болатын лимиттік TP сату ордері орналастырылып, орындалуын күтеді. SL ордері жойылады.
2-сценарий: Баға 30,000 USDT-ге төмендейді. SL ордері іске қосылады және нарықтық SL сату ордері орналастырылады. 1 BTC ең қолайлы қолжетімді нарықтық бағамен сатылады.
Ескертпелер:
— Спот лимиттік сатып алу ордеріңізге тіркелген TP/SL сату ордері үшін TP іске қосу бағасы лимиттік ордер бағаңыздан жоғары болуы керек, ал SL іске қосу бағасы лимиттік ордер бағаңыздан төмен болуы керек.
— Спот лимиттік сату ордеріңізге тіркелген TP/SL сатып алу ордері үшін TP іске қосу бағасы лимиттік ордер бағаңыздан төмен болуы керек, ал SL іске қосу бағасы лимиттік ордер бағаңыздан жоғары болуы керек.
— TP және SL үшін ордер бағасы лимиттік ордердегі іске қосу бағасына белгіленген келісімшарттық баға шегінен асып кете алмайды. Мысалы, BTC/USDT үшін баға шегі 3% болса, TP/SL сатып алу ордерінің бағасы іске қосу бағасының 103%-ынан аспауы керек, ал TP/SL сату ордерінің бағасы іске қосу бағасының 97%-ынан төмен болмауы керек. Әр символ бойынша нақты баға шектерін білу үшін спот сауда ережелеріне жүгініңіз.
— Егер лимиттік ордер орындалғаннан кейін саудаланған сома немесе құн ең төменгі ордер талабына сәйкес келмесе, TP/SL ордеріңіз іске қосылған кезде орналастырылмауы немесе орындалмауы мүмкін.
— Спот лимиттік ордерлері мен нарықтық ордерлер үшін максималды ордер лимиттері әртүрлі. Егер сіз лимиттік ордерді орналастырумен бірге TP/SL нарықтық ордерін алдын ала орнатуға тырыссаңыз және лимиттік ордердің саны нарықтық ордерлерге арналған максималды лимиттен асып кетсе, ордер орналастыру қабылданбайды. Мысалы, егер лимиттік ордердің максималды көлемі 1 BTC, ал нарықтық ордердің максималды көлемі 0.5 BTC болса, TP/SL нарықтық ордерімен бірге 1 BTC көлеміндегі лимиттік ордерді орналастыру қабылданбайды, себебі нарықтық ордер үшін рұқсат етілген ең жоғары көлем 0.5 BTC.